LINUX Nedir?

Görsel Alanı

İşletim Sistemi Nedir?

• İşletim sistemi, kullanıcı ile bilgisayar donanımı arasında bir arabirim sağlayan yazılımdır.
• Temel görevi, donanım kaynaklarını yönetmek ve uygulamaların çalışması için bir ortam sunmaktır.
• İşletim sistemi olmadan bilgisayar donanımı işlevsizdir.
• Kullanıcı komutlarını yorumlayacak bir mekanizma bulunmaz.

İşletim Sistemi

Görsel Alanı

İşletim Sistemi Katmanları

İşletim sistemleri genellikle şu katmanlardan oluşur:

• Kernel (Çekirdek): Temel işlemleri gerçekleştirir
• Sistem Kütüphaneleri: Kernel fonksiyonlarını kullanmak için arayüz sağlar
• Kabuk (Shell): Kullanıcı komutlarını yorumlar
• Sistem Programları: Temel yardımcı programlar

UNIX - Linuxden Öncesi

UNIX işletim sistemi, AT&T Bell Laboratuvarları'nda Ken Thompson ve Dennis Ritchie tarafından 1969'da geliştirildi ve 1970'te ilk kez yayınlandı.

Görsel Alanı

• 1977 yılında California Üniversitesi, Berkeley, ücretsiz bir UNIX benzeri sistem olan Berkeley Software Distribution (BSD) yayınladı.
• Ancak BSD, UNIX kodunu içeriyordu, bu yüzden AT&T dava açtı.
• 1983 yılında, Richard Stallman özgür bir UNIX benzeri işletim sistemi oluşturmak için GNU projesini başlattı.

GNU Projesi

• UNIX'in tamamen ücretsiz versiyonu
• Sıfırdan yazılmış
• 1983 yılında Richard Stallman tarafından başlatıldı
• Amacı, tam bir özgür işletim sistemi geliştirmekti
• İsmi "GNU's Not Unix" ifadesinin kısaltmasıdır

GNU Projesi Bileşenleri

GNU projesi, bir işletim sisteminin tüm temel bileşenlerini geliştirmiştir:

• GCC (GNU Compiler Collection): C ve diğer programlama dilleri için derleyici
• Bash: Komut kabuğu
• Emacs ve Vim: Metin düzenleyiciler
• Coreutils: Temel sistem araçları (ls, cp, mv vb.)

Free Software Foundation (FSF)

• Yazılımın kendisi, standart ticari lisans anlaşması ile dağıtımda kısıtlanmamalıdır
• Richard Stallman tarafından 1985 yılında kurulmuştur
• FSF'nin temel felsefesi, yazılımın özgür olması gerektiğidir
• "Özgür" ifadesi, "bedava" anlamından ziyade "özgürlük" anlamına gelir

FSF'nin Dört Temel Özgürlüğü

Her lisans bunları kapsamıyor

1. Programı herhangi bir amaç için çalıştırma özgürlüğü
2. Programın nasıl çalıştığını inceleme ve değiştirme özgürlüğü
3. Programın kopyalarını dağıtma özgürlüğü
4. Programın değiştirilmiş versiyonlarını dağıtma özgürlüğü

UNIX Nedir?

UNIX, çok görevli, çok kullanıcılı bir bilgisayar İşletim Sistemidir ve 1970'lerde Bell Labs araştırma merkezinde Ken Thompson, Dennis Ritchie, Brian Kernighan ve Joe Ossanna tarafından geliştirilen AT&T Unix'ten türemiştir.

UNIX'in Önemli Özellikleri

• C dilinde yazılmış
• Çoklu Görev (Multitasking) kapasitesi
• Ana Kontrol mekanizması
• Taşınabilir kod yapısı
• Hiyerarşik dosya sistemi
• Metin tabanlı yapılandırma

UNIX Bileşenleri

• UNIX sistemi, orijinal olarak birlikte paketlenmiş çeşitli bileşenlerden oluşur.
• Geliştirme ortamı, kütüphaneler, belgeler ve tüm bu bileşenler için taşınabilir, değiştirilebilir kaynak kodunu içerir.
• İşletim sisteminin çekirdeğiyle birlikte, UNIX kendi kendine yeterli bir yazılım sistemi idi.

UNIX'in Çoklu Görev Özelliği

• Çoklu Görev (Multitasking):
  • Birden çok görevin aynı anda paralel olarak çalışması (çoklu CPU varsa)
  • İşlemci zamanını birden fazla işlem arasında paylaştırır
  • Görevler arasında hızlı geçiş yaparak eşzamanlı çalışma izlenimi verir

UNIX'in Çok Kullanıcılı Özelliği

• Çok Kullanıcılı (Multi-user):
  • Birden çok kullanıcı aynı anda sistemi kullanabilir
  • Her kullanıcının kendi hesabı ve kaynak kısıtlamaları vardır
  • Kullanıcılar kendi dosyalarını diğer kullanıcılardan izole edebilir

UNIX'in Zaman Paylaşımı Özelliği

• Zaman Paylaşımı (Time Sharing):
  • Her kullanıcının bir önceliği vardır ve CPU, görevleri önceliğe göre ele alır
  • Süper kullanıcı (root) kullanıcıların ve görevlerin önceliklerini ayarlayabilir
  • İşlemci kaynaklarını kullanıcılar ve süreçler arasında adil şekilde dağıtır

UNIX'in Taşınabilirlik Özelliği

• Taşınabilir (Portable):
  • C dili ile yeniden yazılması sayesinde az kod değişikliği ile farklı donanım mimarilerinde çalışabilir
  • POSIX standardı, UNIX türevleri arasında uyumluluğu garanti eder
• Bu özellik, UNIX'in bilgisayar donanımındaki evrimle birlikte hayatta kalmasını sağlamıştır
• x86, ARM, POWER, SPARC, MIPS gibi çeşitli mimarilerde çalışabilir

UNIX'in Yüksek Performans Özelliği

• Yüksek Performans:
  • UNIX sistemleri, başlangıçta komut satırı arayüzü ile tasarlanmış olup performans odaklıdır
  • Minimum sistem gereksinimleriyle çalışacak şekilde tasarlanmıştır
  • Sadece gerekli bileşenlerle, kaynakları verimli kullanır

UNIX'in Yüksek Performans Özelliği (Devam)

• Komut satırı arayüzü, sistem kaynaklarını grafik arayüzlerden daha az tüketir
• Sunucu ortamlarında kesintisiz çalışma için optimize edilmiştir
• Ölçeklenebilirlik, büyük sistemlerde bile verimli çalışmasını sağlar
• Kaynak yönetimi ince ayarlarla optimize edilebilir

UNIX'in POSIX Standardı

• POSIX 1003.1 (Portable Operating System Interface for Unix) standardı desteği
• UNIX benzeri sistemler arasında uyumluluk sağlayan IEEE tarafından belirlenen standart
• Uygulama program arayüzlerini (API) tanımlar
• Farklı UNIX sistemleri arasında taşınabilirliği garanti eder
• Linux, macOS, BSD türevleri gibi sistemler bu standardı destekler

UNIX'in Bellek Koruması

• Bellek Korumalı Mod:
  • Süreçlerin birbirlerinin bellek alanlarına müdahale etmesini engeller
  • Her süreç, kendi sanal bellek alanında izole edilmiş şekilde çalışır
  • Bir uygulamanın çökmesi diğer uygulamaları veya sistemi etkilemez

UNIX'in Çoklu Dil Desteği

• Ulusal klavye ve font desteği
• UTF-8 ve diğer karakter kodlamaları desteği
• Yerelleştirme (Localization) imkanları
• Dil paketi ve çeviriler için standart mekanizmalar

UNIX'in Ağ Desteği

• TCP/IP, SLIP ve PPP Desteği
• UNIX, internet protokollerinin geliştirildiği platform olmuştur
• TCP/IP, ağ iletişimi için temel protokol desteği sağlar
• SLIP (Serial Line Internet Protocol), seri bağlantılar üzerinden internet erişimi için eski bir protokol

Görsel Alanı

Linux Nedir?

• Linux, Linus Torvalds ve dünyanın dört bir yanındaki geliştiricilerin yardımıyla oluşturulmuş ücretsiz bir Unix tipi işletim sistemidir.
• Linux için kaynak kodu herkes tarafından ücretsiz olarak kullanılabilir.
• Windows kullanıcılarının aşina olduğu birçok aracı içeren X Windows grafik kullanıcı arayüzüne sahiptir.

Görsel Alanı

Linux'un Tarihçesi

• 1991 yılında Linus Torvalds tarafından bir hobi projesi olarak başlatıldı
• İlk sürüm, Minix'e alternatif olarak geliştirildi
• İnternet üzerinden açık kaynak olarak paylaşıldı ve hızla gelişti
• GNU yazılımları ile birleştirilerek tam bir işletim sistemi haline geldi

Linux'un Günümüz Kullanımı

• Bugün, Linux sunuculardan akıllı telefonlara kadar milyarlarca cihazda çalışıyor
• Web sunucularının çoğu Linux çalıştırır
• Android işletim sistemi, Linux çekirdeği üzerine kuruludur
• Süper bilgisayarların neredeyse tamamı Linux kullanır
• IoT cihazları, gömülü sistemler ve otomobillerde yaygın olarak kullanılır

Linux Çekirdeği vs. Linux İşletim Sistemi

• Linux, teknik olarak sadece işletim sisteminin çekirdeğidir
• Tam bir işletim sistemi, Linux çekirdeği ile GNU araçları ve diğer yazılımların bir araya gelmesiyle oluşur
• Bu nedenle bazen "GNU/Linux" olarak adlandırılır
• Yaygın kullanımda "Linux", genellikle tam işletim sistemini ifade eder

Linux'un Sistem Gereksinimleri

• Daha az sistem kaynağı gerektirir
• Linux tabanlı bir sistem, 386 veya 486 üzerinde sorunsuz çalışabilir
• Modern Linux dağıtımları, donanım kaynaklarını verimli kullanır
• Eski donanımlar için özel hafif dağıtımlar mevcuttur (Puppy Linux, Lubuntu, Tiny Core)

Linux'un Sistem Gereksinimleri (Devam)

• Grafik arayüz gereksinimleri ayarlanabilir (Xfce, LXDE gibi hafif masaüstü ortamları)
• Komut satırı üzerinden çalışarak minimum kaynak kullanımı mümkündür
• Sunucu versiyonları, grafik arayüz olmadan çalışarak kaynakları verimli kullanır
• İhtiyaca göre özelleştirilebilir sistem bileşenleri

Linux'un Uygulama Desteği

• Uygulama yazılım desteği
• LibreOffice: Tam özellikli ofis paketi (Word, Excel, PowerPoint alternatifi)
• GIMP: Profesyonel düzeyde görüntü düzenleme programı
• Firefox, Chrome, Opera: Modern web tarayıcıları

Linux'un Uygulama Desteği (Devam)

• Thunderbird: E-posta istemcisi
• VLC: Çoklu medya oynatıcı
• Blender: 3D modelleme ve animasyon
• Wine: Windows uygulamalarını çalıştırma aracı
• gimp

Linux'un Çok Yönlülüğü

• Çok kullanıcılı, Çok görevli, Çok işlemcili
• Diğer İşletim Sistemleri ile bir arada var olabilir (dual boot veya sanal makine)
• Birden çok platformda çalışır (x86, ARM, POWER, MIPS, SPARC ve daha fazlası)
• Masaüstü, dizüstü, sunucu, gömülü sistem ve mobil cihazlarda kullanılabilir

Linux'un Çoklu Görev Özelliği

• Çoklu görev:
  • İşlemcinin aynı anda birden fazla işi yürütebilmesi
  • Preemptive multitasking ile süreçlerin adil zamanlaması
  • Arka planda çalışan işlemlerin etkin yönetimi
  • İşlem önceliklerinin dinamik olarak ayarlanabilmesi

Linux'un Çok Kullanıcılı Özelliği

• Çok kullanıcılı erişim:
  • Aynı anda birden fazla kullanıcının sisteme erişebilmesi
  • Her kullanıcı için izole çalışma ortamı
  • Kullanıcılar arası kaynak paylaşımı kontrolü
  • Güçlü yetkilendirme ve erişim kontrol mekanizmaları

Linux'un Çok İşlemcili Desteği

• Çok işlemli:
  • Birden fazla işlemci veya çekirdek desteği
  • SMP (Symmetric MultiProcessing) desteği
  • NUMA (Non-Uniform Memory Access) mimarisi desteği
  • İş yükünün işlemciler arasında dengeli dağıtımı

Linux'un Mimari Bağımsızlığı

• Mimari Bağımsızlık:
  • x86, x86-64, ARM, POWER, MIPS, SPARC, RISC-V gibi çeşitli işlemci mimarilerinde çalışabilir
  • Donanımdan bağımsız kodlama sayesinde farklı platformlara taşınabilir
  • Çekirdek, her mimari için özel olarak derlenir

Linux'un Sayfalama Sistemi

• Sayfalama:
  • Sanal bellek yönetimi için kullanılan teknik
  • RAM'in sabit boyutlu "sayfalara" bölünmesi (genellikle 4KB)
  • Disk üzerindeki takas alanı ile RAM arasında sayfaların taşınması

Linux'un Paylaşımlı Kütüphaneleri

• Paylaşımlı Kütüphaneler:
  • Birden fazla program tarafından kullanılan ortak kod parçaları
  • Statik derlemeye göre disk alanı ve RAM tasarrufu sağlar
  • Dynamic Linker/Loader (ld.so) ile çalışma zamanında bağlanır

Linux'un POSIX Uyumluluğu

• POSIX 1003.1 (Portable Operating System Interface for Unix) standardı desteği:
  • Farklı UNIX benzeri sistemler arasında uyumluluk
  • Standart sistem çağrıları
  • Standart kabuk ve araçlar
  • Platform bağımsız uygulama geliştirme imkanı

Linux'un Yürütülebilir Dosya Formatları

• Çeşitli yürütülebilir dosya formatları:
  • ELF (Executable and Linkable Format): Linux standart formatı
  • Shell betik dosyaları (shebang - #! ile başlayanlar)
  • Python, Perl, Ruby gibi yorumlanan dil betikleri
  • Java JAR dosyaları

Linux'un Bellek Koruması

• Bellek Korumalı Mod:
  • Süreçlerin birbirlerinin bellek alanlarına erişiminin engellenmesi
  • MMU (Memory Management Unit) donanım desteği
  • Adres uzayı izolasyonu
  • Kernel ve kullanıcı alanı ayrımı

Linux'un Dosya Sistemleri

• Farklı dosya sistemleri:
  • ext4: Linux'un standart dosya sistemi
  • Btrfs: Gelişmiş özelliklerle donatılmış yeni nesil dosya sistemi
  • XFS: Yüksek performanslı dosya sistemi
  • NTFS/FAT: Windows uyumluluğu için

Linux'un Dosya Sistemleri (Devam)

• ZFS : Veri bütünlüğü ve gelişmiş özelliklere sahip dosya sistemi
• NFS : Ağ dosya sistemleri
• OverlayFS, UnionFS: Katmanlı dosya sistemleri
• VFS (Virtual File System): Farklı dosya sistemlerini birleştiren katman

Linux'un Ağ Desteği

• TCP/IP, SLIP ve PPP desteği:
  • Tam TCP/IP ağ protokol yığını
  • IPv4 ve IPv6 desteği
  • Gelişmiş yönlendirme özellikleri
  • Güvenlik duvarı (Netfilter/iptables, nftables)

Linux'un Ağ Desteği (Devam)

• Kablosuz ağ protokolleri
• VPN çözümleri
• Ağ izleme ve analiz araçları
• QoS (Quality of Service) desteği
• Yüksek performanslı ağ işleme
• Container ve sanallaştırma için ağ izolasyonu

Linux Dağıtımı Nedir?

• Linux dağıtımı (distro), Linux çekirdeği etrafında oluşturulmuş yazılım paketi koleksiyonudur
• Farklı paket yönetim sistemleri, sistem araçları ve varsayılan konfigürasyonlar içerir
• Her dağıtım farklı kullanım amaçlarına hizmet eder ve farklı kullanıcı ihtiyaçlarını karşılar
• Teknik özellikleri ve kullanım kolaylığı dengesinde farklılıklar gösterir

Görsel Alanı

Linux Dağıtımı Bileşenleri

Bir Linux dağıtımı genellikle şu bileşenlerden oluşur:

• Linux çekirdeği (kernel)
• Sistem kütüphaneleri ve yardımcı programlar
• Paket yönetim sistemi
• Masaüstü ortamı (GNOME, KDE, Xfce vb.)

Linux Dağıtımı Bileşenleri (Devam)

• Önceden yüklenmiş uygulamalar
• Yazılım depoları
• Kurulum programı
• Sistem yapılandırma araçları
• Güvenlik özellikleri ve güncelleştirme mekanizmaları

Linux Dağıtımlarının Farkları

• Dağıtımlar birbirlerinden şu konularda ayrılır:
  • Çekirdek yamaları
  • Yazılım paketleri
  • Çekirdek yapılandırmaları
  • Profesyonel Destek
• Her dağıtım farklı hedef kitle için optimize edilmiştir

Linux Dağıtımlarının Farkları (Devam)

• Paket yönetim sistemleri:
  • APT: Debian, Ubuntu
  • DNF/YUM: Fedora, RHEL, CentOS
  • Pacman: Arch Linux
  • Portage: Gentoo
• Kurulum ve yapılandırma kolaylığı
• Güncelleştirme politikaları (rolling release vs. sabit sürümler)

Linux Aileleri

• Debian tabanlı:
  • Paket yönetimi: dpkg/apt
  • .deb paket formatı
  • Ubuntu, Mint, Pop!_OS, Kali Linux
• Red Hat tabanlı:
  • Paket yönetimi: rpm/dnf/yum
  • .rpm paket formatı
  • Fedora, CentOS, RHEL, Rocky Linux

Linux Aileleri (Devam)

• Arch tabanlı:
  • Paket yönetimi: pacman
  • Rolling release modeli
  • AUR (Arch User Repository)
  • Manjaro, EndeavourOS
• Gentoo tabanlı:
  • Kaynak koddan derleme yaklaşımı
  • Portage paket yönetimi
  • Yüksek özelleştirilebilirlik
  • Calculate Linux, Funtoo

Kurumsal Linux Dağıtımları

• Kurumsal Linux dağıtımları tercih edilir çünkü:
  • Kararlı ve güvenilirdir
  • Sürümleri için LTS (Uzun Dönem Desteği) sunarlar
  • Kullanımı kolaydır
  • Profesyonel destek seçenekleri mevcuttur
  • Güvenlik güncelleştirmeleri düzenli olarak yayınlanır

Kurumsal Linux Dağıtımları (Devam)

• Red Hat Enterprise Linux (RHEL)
• SUSE Linux Enterprise Server (SLES)
• Ubuntu LTS
• Oracle Linux
• CentOS Stream (2021'den itibaren geleneksel CentOS yerine, RHEL'in upstream sürümü olarak geliştirilmektedir)
• Debian Stable
• Rocky Linux ve AlmaLinux (CentOS alternatifleri)

Yaygın Linux Dağıtımları

• Debian ve türevleri:
  • Ubuntu: Kullanıcı dostu ve yaygın
  • Linux Mint: Geleneksel masaüstü deneyimi
  • Kali Linux: Güvenlik testleri için özelleştirilmiş
  • Elementary OS: macOS benzeri arayüz

Yaygın Linux Dağıtımları (Devam)

• Red Hat tabanlı:
  • Fedora: Yenilikçi özelliklere odaklanmış
  • CentOS: Kurumsal odaklı, kararlı
  • RHEL: Red Hat Enterprise Linux (ticari)
• Arch Linux ve türevleri:
  • Manjaro: Kullanıcı dostu Arch türevidir
  • EndeavourOS: Arch tabanlı başlangıç dostu dağıtım

Özel Amaçlı Linux Dağıtımları

• Güvenlik odaklı:
  • Kali Linux, Parrot OS: Güvenlik testleri ve sızma testleri
  • Tails, Whonix: Gizlilik ve anonimlik
• Hafif dağıtımlar:
  • Puppy Linux, Tiny Core: Minimum sistem gereksinimleri
  • Lubuntu, Xubuntu: Eski donanımlar için

Özel Amaçlı Linux Dağıtımları (Devam)

• Özel donanım:
  • Raspbian: Raspberry Pi için optimize edilmiş
  • Android (teknik olarak Linux tabanlı): Mobil cihazlar
• Eğitim:
  • Edubuntu: Eğitim kurumları için
  • Sugar on a Stick: Çocuklar için
• Medya merkezi:
  • LibreELEC, OSMC: Medya merkezi cihazları için

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Görsel Alanı

Grafik Kullanıcı Arayüzleri (GUI)

GNOME 3 Masaüstü

Görsel Alanı

GNOME 3 Masaüstü Özellikleri

• Modern, minimal ve kullanıcı dostu bir arayüz
• Faaliyetler görünümü ile kolay program ve pencere yönetimi
• Üstte sistem durumu çubuğu, arama ve bildirimler
• Dinamik çalışma alanları ile düzenli çalışma ortamı
• GNOME Shell uzantıları ile özelleştirilebilir

GNOME 3 Masaüstü (Devam)

• Varsayılan olarak Ubuntu, Fedora, Debian gibi birçok dağıtımda kullanılır
• GTK+ tabanlı ve JavaScript ile genişletilebilir
• GNOME uygulamaları: Nautilus (dosya yöneticisi), Evince (belge görüntüleyici)
• Dokunmatik ekranlar için optimize edilmiş
• Erişilebilirlik özellikleri gelişmiştir

Grafik Kullanıcı Arayüzleri (GUI)

KDE Plasma 5

Görsel Alanı

KDE Plasma 5 Özellikleri

• Yüksek derecede özelleştirilebilir ve görsel açıdan zengin masaüstü ortamı
• Windows benzeri geleneksel masaüstü deneyimi sunar
• Widgets (Plasma araçları) ile masaüstü özelleştirme
• KDE Connect ile akıllı telefonlarla entegrasyon
• Çok sayıda görsel efekt ve animasyon

KDE Plasma 5 (Devam)

• Qt framework üzerine inşa edilmiş
• KDE uygulamaları paketi ile uyumlu çalışır (Dolphin, Konsole, Okular vb.)
• Kubuntu, openSUSE, Manjaro KDE gibi dağıtımlarda varsayılan
• Tema ve grafik desteği zengindir
• KRunner ile hızlı komut ve uygulama başlatıcı

Grafik Kullanıcı Arayüzleri (GUI)

Cinnamon Masaüstü
Görsel Alanı

Cinnamon Masaüstü Özellikleri

• Linux Mint'in geliştirdiği, GNOME 3 tabanlı bir masaüstü ortamı
• Geleneksel masaüstü deneyimi sunar (Windows 7 benzeri)
• Alt kısımda panel ve uygulama başlatıcı
• Kolay ve kullanıcı dostu arayüz
• Orta seviyede sistem kaynağı kullanımı

Cinnamon Masaüstü (Devam)

• Desklets adı verilen masaüstü widget'ları
• Nemo dosya yöneticisi
• Linux Mint'in varsayılan masaüstü ortamıdır
• GNOME uygulamaları ile uyumlu
• Sınırlı sayıda sistem yapılandırma seçeneği

Grafik Kullanıcı Arayüzleri (GUI)

MATE Masaüstü
Görsel Alanı

MATE Masaüstü Özellikleri

• GNOME 2'nin bir devamı olarak geliştirilmiştir
• Geleneksel, hafif ve kararlı bir masaüstü ortamı
• Düşük sistem kaynaklarıyla çalışır
• Ubuntu MATE, Linux Mint MATE gibi dağıtımlarda kullanılır
• Caja dosya yöneticisi (Nautilus'un forku)

MATE Masaüstü (Devam)

• Panel ve menü sistemleri yüksek derecede özelleştirilebilir
• Pluma metin düzenleyici, Atril belge görüntüleyici
• Marco pencere yöneticisi
• Eski donanımlar için iyi performans
• Tema ve görsel stillerle kişiselleştirme

Grafik Kullanıcı Arayüzleri (GUI)

Unity Masaüstü
Görsel Alanı

Unity Masaüstü Özellikleri

• Canonical tarafından Ubuntu için geliştirilmiş masaüstü arayüzü
• Sol tarafta sabitlenmiş uygulama çubuğu (dock)
• HUD (Head-Up Display) ile menü arama özelliği
• Dash ile uygulama ve dosya arama
• Lens sistemi ile gelişmiş arama kategorileri

Unity Masaüstü (Devam)

• Ubuntu 11.04-17.04 arası varsayılan masaüstü ortamıydı, sonrasında Ubuntu GNOME 3'e geçiş yaptı
• Tablet ve mobil cihazlarla uyumlu tasarım
• Compiz pencere yöneticisi üzerine inşa edilmiş
• Masaüstü ve mobil cihazlar için "yakınlaşma" hedefi
• Ubuntu Unity (UBports) tarafından topluluk projesi olarak devam ettirilmektedir

Görsel Alanı

Linux'ta Her Şey Bir Dosyadır

• Linux'ta donanım aygıtları da dahil olmak üzere her şey dosya olarak temsil edilir
• Bu yaklaşım, sistem kaynaklarına erişimi standartlaştırır
• Dosya sistemindeki yollarla tüm sistem kaynaklarına ulaşılabilir
• Dosya işlemleri ile donanım kontrolü mümkündür

Linux'ta Her Şey Bir Dosyadır (Devam)

Örnek dosya türleri:

• Normal dosyalar: /home/kullanici/belge.txt
• Dizinler: /etc, /home, /var
• Sembolik bağlantılar: /bin/sh -> /bin/bash
• Blok aygıtları: /dev/sda (disk)
• Karakter aygıtları: /dev/tty (terminal)
• FIFO/Named pipes: /tmp/mypipe
• Soketler: /var/run/mysqld/mysqld.sock

Önyükleme Sırası Özeti

• BIOS
• Master Boot Record (MBR)
• LILO veya GRUB
• Kernel
• init
• Çalışma Seviyeleri

GRUB

• GNU GRUB (GNU GRand Unified Bootloader), GNU Projesi'nden bir önyükleme yükleyicisi paketidir.
• GRUB, Multiboot Specification'ın referans uygulamasıdır, bu da kullanıcıya bilgisayarda kurulu birden çok işletim sisteminden birini veya belirli bir işletim sisteminin bölümlerinde bulunan belirli bir çekirdek yapılandırmasını seçme imkanı verir.

Görsel Alanı